تربیت فقاهتی در جامعه معاصر کشور ایران، به دلایل فراوانی برای مثال جهانی شدن و ورود پهناور فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی به معاش روزانه اشخاص، دستخوش تغییرو تحول شگرف و در عین درحال حاضر خطرناک گردیده است. تربیت در لغت، به معنای رشد دادن میباشد. تربیت که از هدف ها بسیار اساسی خلقت و ارسال رسل و انزال کتاب ها از سوی معبود میباشد نمیتواند سوای غرض باشد. بر ماست که خلال شناسایی هدف ها تربیت د مسجد قبا مشهد ر جهت پناه آن اپریزی کنیم.
بشر، شگفتانگیزترین آفریده خدای تبارک و والاترین نماد توان بیمنتهای اوست. بشر، مستعد اتصاف به تمامی صفات و کمالات الهی میباشد. اورا خوی کرد تا به رده قرب الهی و جانشینی پروردگار در زمین رسد و این سیر جز با تربیت درست متفحص نخواهد شد. واقعیت بشر، ملکوتی میباشد که با طی مراتب قوس روبه پایین دراین فقیه خاکی آدرس مسجد قبا مشهد سکنی گزیده میباشد و تربیت صرفا منش استحصال به آن واقعیت مقدس میباشد.
پیامآوران الهی آمدهاند تا موردهای این دگرگونی بلندمرتبه را در وجود آدم آماده آورند و آنها را از این برهوت ظلمانی به روشنایی هدایت رهنمون گردند. تردیدی وجود ندارد که در حالتیکه آدم بر طبق معیارهای الهی تربیت شماره تلفن مسجد قبا مشهد نشود در به عبارتی سکو حیوانیت باقی خواهد ماند.
قرآن مهربان و سنت شایسته ترین خط مش تربیت را که بر پایه ی آشنایی واقعیت بشر و نیازهای اوست، ارائه مینماید.
درین نوشتار برآنیم تا تربیت از بینش اسلام را نظارت کنیم.
۲ - معناشناسی تربیت
[بازنویسی]
تربیت در لغت، به معنای رویش دادن میباشد که در آن نمو و زیادتی مراعات شدهاست. راغب میگوید: ربّ اصولا به معنای تربیت میباشد و ربّ به صورت مطلق صرفا بر پروردگار اطلاق میشود که متکفّل اصلاح موجودات میباشد.
۲.۱ - تربیت در قرآن
در قرآن مهربان، مشتقّات تربیت یکسری توشه به شغل رفته میباشد، برای مثال:
الف) «و تری الارضهامده فاذا انزلنا علیها الماء اهتزّت و ربت؛ [۱] زمین را کم آب و بینتایج میبینی، پس زمانی که باران فرو میفرستیم تکانی میخورد و رویش و نموّ گیاهان در آن استارت میگردد.»
ب) «و قل ربّ ارحمهما کما ربّیانی صغیرا؛ [۲] بگو خدایا والدینم را گزینه عفو و بخشش خویش قرار ده به عبارتیطوری که آن ها منرا در کودکی آیتم لطف و عفو خود قرار دادند.»
برخی از دانشمندان می گویند: ربّ در گزاره «ربّیانی» از مادّه ربو میباشد خیر از ماده ربب زیرا معنای تربیت، در نوع مواقعی که به عمل رفته عبارت میباشد از نموّ و زیادت جسمانی و رشد مادّی؛ و تربیت و ترقیب کردن به کمال و خوشبختی معنوی در اکثر زمان ها مفاد مراعات نشده میباشد، البتّه تربیت به معنی عامّ آن کلیه مراتب نشو و نما و زیادتی را - اعم از دنیوی و معنوی - مشمول میگردد. بدین ترتیب کلمه «تربیت»، - با دقت به ریشه آن - به معنای مهیا آوردن موجبات فزونی و رشد میباشد. خلال این، تربیت به معنای تهذیب و از میان بردن صفات ناپسند اخلاقی نیز به فعالیت رفته میباشد. با این طریقه که تهذیب اخلاقی مایه فزونی منزلت و جایگاه معنوی میباشد و از این نظر میاقتدار تهذیب را نیز تربیت دانست.
۳ - ایده ها در امر معنا تربیت
[بازنویسی]
البته در زمینهی مفهوم ها اصطلاحی تربیت، حادثه لحاظ نیست. هر مکتبی مبنی بر مبانی فلسفی خویش تمجید ویژهای از آن ارائه داده میباشد که به صورت کلی آنها را در سه تیم میاقتدار طبقهبندی کرد.
۱- برخی از پژوهشگران معتقدند که بایستی قسمتی از اخلاقیات در وجود انسان شکل گیری پیدا نماید و فضیلت ها به طور رفتار و ملکه و عادت درآید به سیرتکاملای که حتیدر فقید خواب هم ضد آن خلق و خوی از وی صادر نشود. در حالتیکه از آیةالله حائری «ره» نقل شدهاست که فرمود: «اینجانب حتیدر فقیه خواب هم در شرایطیکه زن نامحرم را ببینم دیده از وی فرو میبندم.»
مطابق این یقین، تربیت نوعی عادت میباشد. بایستی صفات و ملکات اخلاقی را به طور عادت در بیاوریم و کاری کنیم که عموم به شغل های بهتر عادت نمایند. برای مثالً عادت نمایند که نماز بخوانند و راست گو باشند، شغل های بد اجرا ندهند و...
۲- تودهای دیگر از پژوهشگران بر این باورند که بشرها را به هیچ چیز عالی یا این که بد نباید عادت بخشید؛ چون عادت قطعا بد میباشد؛ زیرا همین که چیزی عادت شد بر آدم حکومت مینماید و بشر با وی مانوس میگردد و لذا نمیتواند آن را سوراخ نماید. کاری را که اجرا می دهد خیر از روی عقل و عزم اخلاقی میباشد و خیر از روی تشخیص بلکه به حکم عادت اجرا می دهد و درصورتیکه اجرا ندهد بیمار میگردد.
۴ - معنای تربیت از لحاظ قلمرو کاری
[دستکاری]
ولی این نکته را نباید از دید به دور داشت که تربیت از نظر قلمرو و حوزه کاری در دو مفهوم بکار رفته میباشد که عبارتند از:
الف) تربیت خاص و قانونی:
از تربیت دراین معنا مراحل ویژهای همانند جابجایی درنگ و ساختوساز صفات مشخص در محدوده خاصی متبوع میباشد که معمولاً در مرکز ها و دور و اطرافهای آموزشی همانند مکتب و دانشکده شکل میگیرد.
ب) تربیت عام یا این که غیررسمی:
این مفهوم از تربیت قضیهساز دیدگاهها و شیوههای دگرگونیبخشی میباشد که در مجموع فرآیند و زمان معاش جریان داراست و راز منشا دگرگونی و اثر آن خویش شخص یا این که کارداران خارج از وجود اوست. تربیت انبیاء و اولیاء الهی را میقدرت جزء این گروه قرار بخشید. اینگونه تربیتی از جنبه حجم، مرزهای مجال و جای را در مینوردد و از جنبه ژرفانگری و هم خوانی فطری بر مخاطبش تاثیری بس عمیق می گذارد.
۵ - معنی تربیت از منظر اسلام
[دستکاری]
آدم موجودی میباشد مشحون از قابلیت و امکانها و بضاعت و توانهای مخفی درونی که بایستی در جریان تربیت آشکار گشته و به ظهور رسد. از سوی دیگر بخش اعظمی از خلقیات و صفات پسندیده می بایست از شیوه های متعدد در وجود او تولید گردیده و به کمالش برساند. به فرموده شهید مطهری: تربیت عبارت میباشد از رویش دادن؛ یعنی استعدادهای درونی را که بالقوه در یک شیء مو جود میباشد به فعلیت در آوردن و پروردن و لهذا تربیت صرفا در زمینهی جاندارها یعنی گیاه، حیوان و آدم راستگو میباشد و درحالتی که در ارتباط غیر جاندار این کلمه و واژه را به فعالیت ببریم مجازا به عمل بردهایم خیر اینکه به معنی حقیقی وواقعی آن شیء را رویش دادهایم...
این رشد دادنها در معنای شکوفا کردن استعدادهای درونی آن موجودهاست و از همین جا مشخص میشود که تربیت بایستی تابع و بهدنبال فطرت باشد؛ یعنی تابع و درپی طبیعت و سرشت شیء باشد. چنانچه سازه باشد یک شیء شکوفا بشود بایستی همت کرد به عبارتی استعدادی که در آن میباشد بروز و ظهور نماید، ولی در شرایطی که استعدادی در یک شیء وجود ندارد، هویدا میباشد چیزی که وجود ندارد و نیست نمی شود آن را رویش اعطا کرد. به عنوان مثالً آمادگی درس قرائت در یک حیوان نیست به همین جهت ما نمیتوانیم به یک حیوان برای مثالً ریاضی ها حافظه بدهیم که مسائل اکانت و هندسه را حل نماید؛ چون استعدادی که در وی نیست نمی شود رشد بخشید.
امام راحل «ره» دراین باره می فرماید:
«پایه فقیه بر تربیت آدم میباشد. آدم عصاره کلیه موجودات میباشد و فشرده تک تک دانا میباشد و انبیاء آمدهاند برای اینکهاین عصاره بالقوه را بالفعل نمایند و بشر یک جان دار الهی بشود کهاین جانور الهی مجموع صفات حق گرانقدر در اوست و جلوهگاه روشنایی مقدس حق بزرگ میباشد». به این ترتیب تربیت از طریقه اسلام رشد آمادگی و به فعلیت در آوردن آن میباشد.
تربیت فقاهتی در جامعه معاصر کشور ایران، به دلایل فراوانی برای مثال جهانی شدن و ورود پهناور فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی به معاش روزانه اشخاص، دستخوش تغییرو تحول شگرف و در عین درحال حاضر خطرناک گردیده است. تربیت در لغت، به معنای رشد دادن میباشد. تربیت که از هدف ها بسیار اساسی خلقت و ارسال رسل و انزال کتاب ها از سوی معبود میباشد نمیتواند سوای غرض باشد. بر ماست که خلال شناسایی هدف ها تربیت د مسجد قبا مشهد ر جهت پناه آن اپریزی کنیم.
بشر، شگفتانگیزترین آفریده خدای تبارک و والاترین نماد توان بیمنتهای اوست. بشر، مستعد اتصاف به تمامی صفات و کمالات الهی میباشد. اورا خوی کرد تا به رده قرب الهی و جانشینی پروردگار در زمین رسد و این سیر جز با تربیت درست متفحص نخواهد شد. واقعیت بشر، ملکوتی میباشد که با طی مراتب قوس روبه پایین دراین فقیه خاکی آدرس مسجد قبا مشهد سکنی گزیده میباشد و تربیت صرفا منش استحصال به آن واقعیت مقدس میباشد.
پیامآوران الهی آمدهاند تا موردهای این دگرگونی بلندمرتبه را در وجود آدم آماده آورند و آنها را از این برهوت ظلمانی به روشنایی هدایت رهنمون گردند. تردیدی وجود ندارد که در حالتیکه آدم بر طبق معیارهای الهی تربیت شماره تلفن مسجد قبا مشهد نشود در به عبارتی سکو حیوانیت باقی خواهد ماند.
قرآن مهربان و سنت شایسته ترین خط مش تربیت را که بر پایه ی آشنایی واقعیت بشر و نیازهای اوست، ارائه مینماید.
درین نوشتار برآنیم تا تربیت از بینش اسلام را نظارت کنیم.
۲ - معناشناسی تربیت
[بازنویسی]
تربیت در لغت، به معنای رویش دادن میباشد که در آن نمو و زیادتی مراعات شدهاست. راغب میگوید: ربّ اصولا به معنای تربیت میباشد و ربّ به صورت مطلق صرفا بر پروردگار اطلاق میشود که متکفّل اصلاح موجودات میباشد.
۲.۱ - تربیت در قرآن
در قرآن مهربان، مشتقّات تربیت یکسری توشه به شغل رفته میباشد، برای مثال:
الف) «و تری الارضهامده فاذا انزلنا علیها الماء اهتزّت و ربت؛ [۱] زمین را کم آب و بینتایج میبینی، پس زمانی که باران فرو میفرستیم تکانی میخورد و رویش و نموّ گیاهان در آن استارت میگردد.»
ب) «و قل ربّ ارحمهما کما ربّیانی صغیرا؛ [۲] بگو خدایا والدینم را گزینه عفو و بخشش خویش قرار ده به عبارتیطوری که آن ها منرا در کودکی آیتم لطف و عفو خود قرار دادند.»
برخی از دانشمندان می گویند: ربّ در گزاره «ربّیانی» از مادّه ربو میباشد خیر از ماده ربب زیرا معنای تربیت، در نوع مواقعی که به عمل رفته عبارت میباشد از نموّ و زیادت جسمانی و رشد مادّی؛ و تربیت و ترقیب کردن به کمال و خوشبختی معنوی در اکثر زمان ها مفاد مراعات نشده میباشد، البتّه تربیت به معنی عامّ آن کلیه مراتب نشو و نما و زیادتی را - اعم از دنیوی و معنوی - مشمول میگردد. بدین ترتیب کلمه «تربیت»، - با دقت به ریشه آن - به معنای مهیا آوردن موجبات فزونی و رشد میباشد. خلال این، تربیت به معنای تهذیب و از میان بردن صفات ناپسند اخلاقی نیز به فعالیت رفته میباشد. با این طریقه که تهذیب اخلاقی مایه فزونی منزلت و جایگاه معنوی میباشد و از این نظر میاقتدار تهذیب را نیز تربیت دانست.
۳ - ایده ها در امر معنا تربیت
[بازنویسی]
البته در زمینهی مفهوم ها اصطلاحی تربیت، حادثه لحاظ نیست. هر مکتبی مبنی بر مبانی فلسفی خویش تمجید ویژهای از آن ارائه داده میباشد که به صورت کلی آنها را در سه تیم میاقتدار طبقهبندی کرد.
۱- برخی از پژوهشگران معتقدند که بایستی قسمتی از اخلاقیات در وجود انسان شکل گیری پیدا نماید و فضیلت ها به طور رفتار و ملکه و عادت درآید به سیرتکاملای که حتیدر فقید خواب هم ضد آن خلق و خوی از وی صادر نشود. در حالتیکه از آیةالله حائری «ره» نقل شدهاست که فرمود: «اینجانب حتیدر فقیه خواب هم در شرایطیکه زن نامحرم را ببینم دیده از وی فرو میبندم.»
مطابق این یقین، تربیت نوعی عادت میباشد. بایستی صفات و ملکات اخلاقی را به طور عادت در بیاوریم و کاری کنیم که عموم به شغل های بهتر عادت نمایند. برای مثالً عادت نمایند که نماز بخوانند و راست گو باشند، شغل های بد اجرا ندهند و...
۲- تودهای دیگر از پژوهشگران بر این باورند که بشرها را به هیچ چیز عالی یا این که بد نباید عادت بخشید؛ چون عادت قطعا بد میباشد؛ زیرا همین که چیزی عادت شد بر آدم حکومت مینماید و بشر با وی مانوس میگردد و لذا نمیتواند آن را سوراخ نماید. کاری را که اجرا می دهد خیر از روی عقل و عزم اخلاقی میباشد و خیر از روی تشخیص بلکه به حکم عادت اجرا می دهد و درصورتیکه اجرا ندهد بیمار میگردد.
۴ - معنای تربیت از لحاظ قلمرو کاری
[دستکاری]
ولی این نکته را نباید از دید به دور داشت که تربیت از نظر قلمرو و حوزه کاری در دو مفهوم بکار رفته میباشد که عبارتند از:
الف) تربیت خاص و قانونی:
از تربیت دراین معنا مراحل ویژهای همانند جابجایی درنگ و ساختوساز صفات مشخص در محدوده خاصی متبوع میباشد که معمولاً در مرکز ها و دور و اطرافهای آموزشی همانند مکتب و دانشکده شکل میگیرد.
ب) تربیت عام یا این که غیررسمی:
این مفهوم از تربیت قضیهساز دیدگاهها و شیوههای دگرگونیبخشی میباشد که در مجموع فرآیند و زمان معاش جریان داراست و راز منشا دگرگونی و اثر آن خویش شخص یا این که کارداران خارج از وجود اوست. تربیت انبیاء و اولیاء الهی را میقدرت جزء این گروه قرار بخشید. اینگونه تربیتی از جنبه حجم، مرزهای مجال و جای را در مینوردد و از جنبه ژرفانگری و هم خوانی فطری بر مخاطبش تاثیری بس عمیق می گذارد.
۵ - معنی تربیت از منظر اسلام
[دستکاری]
آدم موجودی میباشد مشحون از قابلیت و امکانها و بضاعت و توانهای مخفی درونی که بایستی در جریان تربیت آشکار گشته و به ظهور رسد. از سوی دیگر بخش اعظمی از خلقیات و صفات پسندیده می بایست از شیوه های متعدد در وجود او تولید گردیده و به کمالش برساند. به فرموده شهید مطهری: تربیت عبارت میباشد از رویش دادن؛ یعنی استعدادهای درونی را که بالقوه در یک شیء مو جود میباشد به فعلیت در آوردن و پروردن و لهذا تربیت صرفا در زمینهی جاندارها یعنی گیاه، حیوان و آدم راستگو میباشد و درحالتی که در ارتباط غیر جاندار این کلمه و واژه را به فعالیت ببریم مجازا به عمل بردهایم خیر اینکه به معنی حقیقی وواقعی آن شیء را رویش دادهایم...
این رشد دادنها در معنای شکوفا کردن استعدادهای درونی آن موجودهاست و از همین جا مشخص میشود که تربیت بایستی تابع و بهدنبال فطرت باشد؛ یعنی تابع و درپی طبیعت و سرشت شیء باشد. چنانچه سازه باشد یک شیء شکوفا بشود بایستی همت کرد به عبارتی استعدادی که در آن میباشد بروز و ظهور نماید، ولی در شرایطی که استعدادی در یک شیء وجود ندارد، هویدا میباشد چیزی که وجود ندارد و نیست نمی شود آن را رویش اعطا کرد. به عنوان مثالً آمادگی درس قرائت در یک حیوان نیست به همین جهت ما نمیتوانیم به یک حیوان برای مثالً ریاضی ها حافظه بدهیم که مسائل اکانت و هندسه را حل نماید؛ چون استعدادی که در وی نیست نمی شود رشد بخشید.
امام راحل «ره» دراین باره می فرماید:
«پایه فقیه بر تربیت آدم میباشد. آدم عصاره کلیه موجودات میباشد و فشرده تک تک دانا میباشد و انبیاء آمدهاند برای اینکهاین عصاره بالقوه را بالفعل نمایند و بشر یک جان دار الهی بشود کهاین جانور الهی مجموع صفات حق گرانقدر در اوست و جلوهگاه روشنایی مقدس حق بزرگ میباشد». به این ترتیب تربیت از طریقه اسلام رشد آمادگی و به فعلیت در آوردن آن میباشد.
مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟